عناب به عنوان یک گیاه دارویی و با خواص غذایی به صورت تازه و خشک مصرف می شود . شی جگن دانشمند چینی در قرن شانزده میلادی در کتاب داروهای گیاهی ذکر نموده که عناب در 2000 یال قبل مصرف دارویی داشته و در کشورهای شرق آسیا از میوه ،بذر،برگ،پوست و ریشه آن برای معالجه بیمای ها از جمله کاهش تب استفاده می شده است .

در هند : از میوه عناب به عنوان داروی لعاب دار و نرم کننده سینه و خونریزی استفاده می شود و برای تصفیه خون و کمک به هاضمه تجویز می شود . جوشانده ریشه درخت عناب را برای کاهش تب به کار می برند و گرد ریشه خشک آن را روی زخم ها و جراحت های کهنه می ریزند ،التیام بخش است . پوست درخت عناب دارویی برای قطع اسهال است .

در کره : از هسته آن به عنوان خواب آور و مخدر استفاده می شود .

در چین : از میوه عناب و مغز هسته آن استفاده دارویی می شود و نیز از برگ ،پوست ،چوب و ریشه آن نیز در مواردی استفاده می شود .در این کشور عناب به عنوان ضد سم در موارد مسمومیت های حاصله در اثر اکونیت و ژلنسیانا (هردو ازگیاهان خیلی سمی هستند )به کار میرود.


عناب اثر و طعم داروهای محرک را کاهش میدهد .با این توضیح هر وقت از نظر دارویی لازم باشد که از گیاه اکونیت و ژانسیاناخورد بهتر است که توام با عناب خورده شود زیرا اثر سمی و تحریکی آنها را حتی در حد مجاز مقدار مصرف می کاهد و باعث می شود که آثار مفید دوداروی فوق بدون خطر در بدن منعکس شود .

عناب به عنوان داروی آرام کننده اعصاب و مقوی عمومی ،مقوی معده آرام بخش ،ملین ،ضدسرفه و مدر به کار می رود . بی خوابی را از بین می بردوخواب آور است .عرق شبانه را قطع می کند و برای ضعف عمومی و به طور کلی احساس خستگی و صعف شدید بسیار نافع است . از برگ ،ریشه و پوست درخت عناب برای قطع بعضی از انواع تب ،تسریع رشد موی سر و تهیه مایع شستشوی چشم استفاده می شود.عناب  خون را تصفیه  می کندومولد خون صالح است یعنی از داروهای خون ساز می باشد.التهاب ،تشنگی ،حدت خون ،درد کلیه،کبدومثانه را تسکین میدهد .مالیدن آن به تنهایی یا با هسته آن التهاب و ورم گرم چشم را تسکین میدهد .آشامیدن آب خیس کرده آن یا دم کرده آن مخلوط با عرق کاسنی یا سکنجبین برای تسحین حدت صفرا و خون مفید است . مقدار خوراک میوه عناب تا پنجاه عدد است .جوشانده عناب ،انجیر،خرماو کشمش به عنوان داروی مفید برای درمان بیماریهای سینه ،در طب عوام استفاده به عما می آید .

مصرف عناب هیچگونه تحریکی در دستگاه هضم ایجاد نمی کند از این جهت برای اشخاصی که دستگاه هضم حساس دارند مناسب است .عناب نارس و سبز بی مزه و گس و لعابدار است  و قابل خوردن نمی باشد زیرا سنگین و خیلی دیر هضم است به همین علت خیلی سفارش شده که قبل از رسیدن مصرف نشود .علاوه بر خاصیت خنکی ماده ای در عناب است که خلطآور بوده و برای درمان سرفه از قدیم مصرف می شده است . در مداوای بیماری سینه ،کبد ،مثانه و رفع التهاب نافع است . جوشانده عناب بلغم را دفع میکندو برای سینه درد و سوزش گلو مفید است . گرفتگی صدا را از بین می برد ،خون را صاف می کند و برای شش ها و کمردرد مفید است .

اگر زیاد بخورند دیر هضم است و مصلح آن مویز و شکر است . 10 تا 15 دانه عناب خشک یا تازه برای خوراک در چند روز مداوا کافی است . برای درمان کلسترول خون ،کوبیده عناب خشک که یک شب در آب سرد خیس بخورد و صبح ناشتا آن را بخورند برای شستشوی کلیه مفید است . برگ درخت عناب خاصیت شویندگی دارد .اگر کمی برگ تازه در کف  دستها له شود با آب تولید کف می کند و به جای صابون می توان  از آن استفاده کرد . عناب را با هسته می سایند ،گرد به دست آمده زخو روده را مداوا می کند .از محل شکستگی شاخه درخت عناب یا ترک هایی که به علتی روی تنه پیدا می شود شیره درخت به صورت صمغ ترشح می شود .این صمغ همراه با کمی سرکه برای تقویت عمومی بدن مفید است . چوب درخت عناب دارای تانن فراوان است واثر قابض دارد و در مداوای اسهال مفید است .

- عناب به دلیل داشتن لعاب فراوان نرم کننده سینه است .

- ملین است اگر آنرا با آب و شیر بجوشانیم بهتر است .

- ادرار را زیاد می کند .

- عناب آرام کننده اعصاب است

- خون را تمیز میکند .

- ضد سرفه است .

- جوشانده پوست درخت عناب داروی ضد اسهال است .

- آسم و تنگی نفس را برطرف می کند .

- رشد موی سر را زیاد می کند .

- برای برطرف شدن ورم چشم ،عناب به چشم بمالید .

- حافظه را تقویت میکند .

- هر گاه احساس غمگینی کرده و گریه می کنید یک فنجان دم کرده عناب لبخند را به لبهای شما می آورد .

- برای درمان سرطان آب عناب را با کاهو بخورید .

- و بالاخره جوشانده برگ عناب را برای رفع گلو درد و خونریزی لثه ها غرغره می کنند و اگر آن را به صورت موضعی بمالید درد مفاصل را برطرف می کند .

 

شربت عناب :

عناب رسیده به صورت تازه و خشک قابل مصرف است . از آن شربت عناب نیز می سازند که در پزشکی استفاده می شود . 800 گره عناب خشک را در 4 لیتر آب می جوشانند تابپزد سپس عناب ها را له می کنند مایع به دست آمده را صاف کرده و 3 کیلو شکر در آن می ریزند و دوباره کمی می جوشانند ،شربت عناب به دست می آید . هنگام نیاز نیم استکان از این شربت را در یک لیوان آب خنک حل می کنند و می آشامند . تمام خواص دارویی عناب در این شربت موجود می باشد.